Μεταξύ αυτών το ΔΕΛΤΑ ΤΟΥ ΕΒΡΟΥ και η ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ – Τα τρία σενάρια για την αξιοποίησή της
Ένα επενδυτικό τοπίο με σημαντικές προοπτικές και πολλές προκλήσεις επαναφέρει στο προσκήνιο το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) με την ολοκλήρωση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τη γεωθερμία σε επτά περιοχές της χώρας.
Η αναμενόμενη επανεκκίνηση ανταγωνιστικών διαδικασιών για γεωθερμική έρευνα αναδεικνύει το διακύβευμα.
Η Ελλάδα διαθέτει πόρους, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη οι αναγκαίες συνθήκες για την πλήρη αξιοποίησή τους. Ο διαγωνισμός του 2023 για γεωθερμικές έρευνες και εκμετάλλευση στις συγκεκριμένες περιοχές είχε «παγώσει», παρά το αρχικό ενδιαφέρον, καθώς οι όροι κρίθηκαν μη ελκυστικοί και ο ανταγωνισμός ανεπαρκής. Το υψηλό επενδυτικό ρίσκο, το κόστος, οι περιορισμοί σύνδεσης με το δίκτυο για την έκχυση της παραγόμενης ενέργειας και οι αδειοδοτικές διαδικασίες αποτέλεσαν τροχοπέδη.
Η νέα προκήρυξη, εφόσον αρθούν τα βασικά εμπόδια, μετατίθεται για τα τέλη του 2026, με την προσδοκία ισχυρότερων κινήτρων και ουσιαστικής πρόσβασης στο ηλεκτρικό σύστημα.
Οι κατευθύνσεις για τη γεωθερμία
Η ΣΜΠΕ δίνει τις βασικές κατευθύνσεις για την επόμενη φάση ανάπτυξης της γεωθερμίας στη χώρα.
Πρόκειται για τον «οδικό χάρτη» του γεωθερμικού δυναμικού στις επίμαχες περιοχές που παράλληλα αξιολογεί τις πιθανές επιπτώσεις και ορίζει τις παραμέτρους για την ανάπτυξη του κλάδου. Στόχος είναι να υποστηρίξει τον στρατηγικό σχεδιασμό των επόμενων διαγωνισμών για την εκμίσθωση δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης, μειώνοντας την αβεβαιότητα που έως σήμερα λειτουργεί Οι επτά περιοχές που τίθενται στο επίκεντρο (κεντρική και νότια λεκάνη Στρυμόνα, Ακροπόταμος Καβάλας, δυτικό τμήμα λεκάνης Δέλτα Νέστου, λεκάνες Δέλτα Εβρου και Σπερχειού, Σαμοθράκη, Νότια Χίος) δεν επιλέχθηκαν τυχαία.
Πρόκειται για ζώνες όπου, βάσει διαθέσιμων γεωλογικών και τεχνικών δεδομένων, υπάρχουν ενδείξεις αξιόλογου γεωθερμικού δυναμικού. Οι μελετητές επιχειρούν να «μεταφράσουν» αυτά τα δεδομένα σε επενδυτική πληροφορία, συνδυάζοντας ενεργειακά, περιβαλλοντικά και κοινωνικοοικονομικά κριτήρια.
Τα τρία σενάρια για τη γεωθερμία
Σε επίπεδο σεναρίων, η μελέτη εξετάζει τρεις εναλλακτικές.
Η πρώτη, η λεγόμενη «μηδενική λύση», απορρίπτεται σχεδόν αυτονόητα. Η επιλογή της αδράνειας ουσιαστικά αφήνει ανεκμετάλλευτο έναν σημαντικό εγχώριο ανανεώσιμο ενεργειακό πόρο. Δεν ενισχύει τη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος, δεν ανοίγει νέες αναπτυξιακές και κοινωνικοοικονομικές προοπτικές και, μακροπρόθεσμα, διατηρεί τη χώρα εξαρτημένη από τις συμβατικές μορφές ενέργειας.
Το δεύτερο σενάριο, της μερικής εφαρμογής, εμφανίζεται πιο ρεαλιστικό, αν και ανεπαρκές, καθώς περιορίζει τα οφέλη και δεν δημιουργεί κρίσιμη μάζα επενδύσεων.
Το τρίτο σενάριο, της πλήρους ανάπτυξης του προγράμματος στις επτά περιοχές, προκρίνεται ως το πλέον ολοκληρωμένο γιατί επιτρέπει τη συστηματική διερεύνηση ενός εγχώριου ενεργειακού πόρου και δημιουργεί προϋποθέσεις για σταθερή παραγωγή ενέργειας.
Σε αντίθεση με άλλες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που εξαρτώνται από τις καιρικές συνθήκες (αιολική ή ηλιακή), η γεωθερμία προσφέρει συνεχή παραγωγή ρεύματος, με τις αντίστοιχες μονάδες να λειτουργούν ως «βάση» για το σύστημα.
Οι επτά περιοχές παρουσιάζουν διαφορετικά αλλά συμπληρωματικά χαρακτηριστικά.
Το κεντρικό και νότιο τμήμα της λεκάνης του Στρυμόνα αποτελεί περιοχή έντονου γεωθερμικού ενδιαφέροντος. Έχουν εντοπιστεί πεδία Θερμών-Νιγρίτας και Λιθοτόπου-Ηράκλειας με θερμοκρασίες έως 75οC, ενώ βάσει εκτιμήσεων της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ) υπάρχουν ενδείξεις ανάπτυξης βαθύτερου γεωθερμικού συστήματος στην περιοχή.
Στον Ακροπόταμο Καβάλας καταγράφονται θερμοκρασίες έως 90οC και πιθανές υπερβάσεις των 120οC σε μεγαλύτερα βάθη.
Σημαντικό γεωθερμικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και το δυτικό τμήμα της λεκάνης του Δέλτα Νέστου, με κύρια πεδία το Νέο Εράσμιο-Μάγγανα και το Ερατεινό Καβάλας. Οι καταγεγραμμένες θερμοκρασίες φτάνουν έως 78οC, ενώ εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα βαθύτερα γεωθερμικά ρευστά μπορεί να ξεπερνούν τους 100οC, αναδεικνύοντας σημαντικές προοπτικές αξιοποίησης.
Η γεωθερμία στο Δέλτα Έβρου
Στη λεκάνη του Δέλτα Εβρου βασικό σημείο αναφοράς είναι το πεδίο Αρίστηνου Αλεξανδρούπολης, όπου έχουν καταγραφεί θερμοκρασίες έως 99οC. Δεδομένα από βαθιές γεωτρήσεις δείχνουν ισχυρό βαθύτερο γεωθερμικό σύστημα, με εκτιμώμενες θερμοκρασίες που φτάνουν έως και 150οC, ενώ για τα γεωθερμικά νερά της Τραϊανούπολης αντίστοιχες εκτιμήσεις φθάνουν σε ακόμη υψηλότερες τιμές.
Η Σαμοθράκη
Η Σαμοθράκη παρουσιάζει ενεργό υδροθερμικό σύστημα, αν και μικρότερης κλίμακας.
Οσο για τη Νότια Χίο, τα δεδομένα με επίκεντρο το πεδίο Νενήτων δείχνουν θερμοκρασίες έως 83οC σε μικρά βάθη, με προοπτικές σημαντικής αύξησης βαθύτερα, ενδεχομένως έως και 150οC.
Τέλος, η λεκάνη του Σπερχειού αποτελεί ίσως το πιο ώριμο παράδειγμα, με γνωστά γεωθερμικά πεδία από τις Θερμοπύλες έως τα Καμένα Βούρλα. Στην παράκτια ζώνη του Μαλιακού έχουν καταγραφεί θερμοκρασίες άνω των 80οC, ενώ τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ευνοϊκές συνθήκες και για βαθύτερα γεωθερμικά συστήματα.
