Δευτέρα 30 Μαρτίου 2026

Ταινία για Νικηταρά: Μια κατάδυση στην ψυχή του Αγωνιστή του 1821

«Αυτό που με συγκίνησε είναι ότι είδα ανθρώπους να βουρκώνουν βλέποντας σκηνές από το σενάριο. Σαν να το περίμεναν χρόνια να πει κάποιος την ιστορία για τον δικό τους Νικήτα…» αυτό αισθάνθηκε ο παπα-Βασίλης Βεργινάδης για την υλοποίηση της ταινίας «Νικηταράς-Το πέρασμα στην αθανασία», η οποία βρίσκεται στο τελικό στάδιο του μοντάζ και των μουσικών προσαρμογών και της αφήγησης.


Πρόκειται για ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ που αποδίδει τιμή στον αγώνα του 1821 και στον ομώνυμο ήρωα, ο οποίος γεννήθηκε στη Νέδουσα, και έχει να φωτίσει και άλλες πλευρές εκτός από την ηρωική διάσταση, με κρίσιμα μηνύματα για το σήμερα. Το περασμένο Σαββατοκύριακο κυκλοφόρησε το ανεπίσημο τρέιλερ και έγινε δεκτό με ενθουσιασμό, προβάλλοντας μερικά εντυπωσιακά πλάνα που προοιωνίζουν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον αποτέλεσμα (διάρκειας, όπως αναμένεται, πάνω από μιάμιση ώρα).

Ο ιερέας της Νέδουσας μπορεί να έχει παίξει καίριο ρόλο στο εγχείρημα από τη σύλληψη της ιδέας μέχρι το τέλος, αλλά με κάθε ευκαιρία τονίζει ότι η δουλειά είναι συλλογική και τίποτα δε θα μπορούσε να γίνει χωρίς την πρωτοφανή ανταπόκριση που υπήρξε.

Με ελάχιστα χρήματα -τηρουμένων των αναλογιών- αλλά με χρόνο, κόπο και πάνω από όλα αγάπη, όσων εμπλέκονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, προέκυψε ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα. Στο πλευρό των ερασιτεχνών συντελεστών πολύτιμη είναι η συμβολή και τεχνογνωσία επαγγελματιών, όπως ο βραβευμένος πολύπειρος σκηνοθέτης Γιάννης Κάσσης και ο πολύ σημαντικός ηθοποιός Κωστής Σαββιδάκης, ο οποίος «αγάπησε την τρέλα μας», όπως χαρακτηριστικά λέει ο παπα-Βασίλης. Για την κάλυψη των ρόλων και των άλλων αναγκών της ταινίας ανταποκρίθηκαν με την καρδιά τους περίπου 300 άτομα που προέρχονται από τα χωριά της Αλαγονίας, την Καλαμάτα, τον Πύργο, τους Μολάους και άλλες περιοχές της Μεσσηνίας και της Ελλάδας, αλλά και από το εξωτερικό, όπως Γαλλία, Βέλγιο, Αγγλία, Γερμανία, Πολωνία, Ιρλανδία.

Αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση Γάλλου Jose Ponce, ο οποίος ταίριαξε ιδανικά στο ρόλο του συμπατριώτη του στρατηγού Μαιζών, βοηθώντας επιπλέον σημαντικά σε τεχνικά θέματα. Κάποιοι, όπως οι περισσότεροι ξένοι, βρέθηκαν στην περιοχή, έμαθαν για τα γυρίσματα, αγάπησαν τον ήρωα και συμμετείχαν με ενθουσιασμό. Τα γυρίσματα είχαν ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2025 και ολοκληρώθηκαν ένα χρόνο μετά, με περίπου ένα μήνα συνολικής δουλειάς στα εξωτερικά πεδία δράσης, που τις περισσότερες φορές διαρκούσε από το πρωί μέχρι το βράδυ στα αυθεντικά μέρη όπου έγιναν τα γεγονότα και στην Καλαμάτα.


«Δεν επιχειρούμε στεγνή βιογραφία, αλλά κατάδυση στην ψυχή του ήρωα. Η ταινία ακολουθεί τη διαδρομή από τη γέννηση μέχρι το θάνατο του Νικηταρά, αλλά η οπτική μας γωνία είναι η ηθική ανωτερότητα και ακεραιότητα. Μας ενδιαφέρει πώς ένας άνθρωπος δεν κράτησε ποτέ λάφυρα, έδωσε τα πάντα για την πατρίδα και παρέμεινε αγέρωχος, ακόμα κι όταν το ίδιο το κράτος τον εγκατέλειψε. Είναι το εμείς απέναντι στο εγώ.

Αυτό που έχει παραγνωριστεί είναι πως το 1821 δεν ήταν μόνο πόλεμος. Ήταν και οι χαρακτήρες αυτών των ανθρώπων που πρωτοστάτησαν και συμμετείχαν, εκεί δεν έχουμε εμβαθύνει σε αυτούς τους ήρωες που ήταν άνθρωποι πριν γίνουν ή μετά έγιναν ήρωες, με τα καλά, τα σωστά και τα λάθη τους. Ο Νικηταράς επέλεξε από την αρχή την αφάνεια, δε ζήτησε δόξες και τιμές, δεν είχε φιλοδοξίες, αλλά έπραττε με ανιδιοτέλεια», εξηγεί τις σκέψεις του γύρω από το «Νικηταράς-Το πέρασμα στην αθανασία» ο παπα-Βασίλης Βεργινάδης και συμπληρώνει: «Οι ντόπιοι κάτοικοι ήταν η ψυχή του έργου, μας άνοιξαν τα σπίτια τους, μας έδειξαν μονοπάτια που μόνο αυτοί ξέρουν, μας μετέφεραν παραδόσεις που περνάνε από γενιά σε γενιά γι’ αυτόν τον ήρωα.

Η ανταπόκρισή τους ήταν πάρα πολύ συγκινητική, σαν να το περίμεναν χρόνια να πει κάποιος την ιστορία για τον δικό τους Νικήτα».


Οι δυσκολίες και η τιμητική πρώτη προβολή το καλοκαίρι
Εκτός από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες και τα εξαντλητικά γυρίσματα, μια ιδιαίτερη δυσκολία, εξηγεί στο «Θ» ο παπα-Βασίλης, ήταν να βρεθεί «η ισορροπία ανάμεσα στο μύθο και την πραγματικότητα. Υπάρχουν πάρα πολλές πηγές που δεν ευσταθούν και κάποιες πληροφορίες που διασώζονται μόνο ως παραδόσεις. Στην έρευνα μια δυσκολία ήταν και ότι λείπουν οι οπτικές πηγές και οι φωτογραφίες φυσικά. Χρειάστηκε πολλή έρευνα σε αρχεία και μαρτυρίες για να αποδώσουμε πιστά το κλίμα της εποχής, χωρίς να καταφύγουμε σε υπερβολές».

Και το τελικό αποτέλεσμα; «Με ικανοποιεί, γιατί πίσω από το έργο αυτό βρίσκεται μια συλλογική προσπάθεια, με χρόνο, κόπο και αγάπη για να πραγματοποιηθεί. Αν μετά την προβολή της ταινίας φύγει έστω κι ένας λίγο σκεφτικός, συγκινημένος και θελήσει να μάθει ποιος ήταν ο Νικηταράς και τι αξίες εκπροσωπούσε, τότε θα αισθανθώ ότι η προσπάθειά μας πέτυχε το σκοπό της».

Αν και δεν υπάρχει οριστική απόφαση ακόμη, πρόθεση είναι η πρώτη προβολή να γίνει το καλοκαίρι τιμής ένεκεν σε κάποιο μεγάλο εξωτερικό χώρο στην περιοχή της Αλαγονίας, «για να τιμήσουμε τον τόπο και τους ανθρώπους που βοήθησαν». Φυσικά, θα ακολουθήσουν προβολές στην Καλαμάτα. Ο Νικηταράς της Νέδουσας θα ταξιδέψει φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο και στην Ομογένεια, ενώ ιδιαίτερος «στόχος» είναι οι μαθητές και τα σχολεία. Φυσικά, «δε θα υπάρχει εισιτήριο, σκοπός μας δεν είναι το κέρδος. Ο Νικηταράς είναι ένας ήρωας που ανήκει σε όλη την Ελλάδα και πέθανε πάμφτωχος» καταλήγει με νόημα ο παπα-Βασίλης.


Συντελεστές
Τον Νικηταρά ενσαρκώνει ο Κώστας Βαρελάς, ο οποίος έχει ομοιότητα, αλλά και μια ρίζα καταγωγής από την οικογένεια των Σταματελαίων! Η γιαγιά του ήταν Σταματελίτσα (Σταματέλου) μία από τις τελευταίες που έμεναν εδώ στο χωριό, εξηγεί ο παπα-Βασίλης. Από εκεί και πέρα, εκτός από τον Κωστή Σαββιδάκη, αξιοσημείωτη είναι η παρουσία του μικρού Παναγιώτη Σκαλιώτη, σε έναν ιδιαίτερο ρόλο κι αυτός, ενώ ο Βασίλης Βεραλάς, που επί δεκαετίες παίρνει μέρος στην Αναπαράσταση της Απελευθέρωσης της Καλαμάτας, δε θα μπορούσε να μη είναι ο Κολοκοτρώνης. Έκπληξη αποτελεί ο πρόεδρος της «Φάρις» Σωτήρης Κριτσωτάκης, ο οποίος υποδύεται τον Σταματέλο-πατέρα του Νικηταρά, ενώ βασικούς ρόλους ενσαρκώνουν, μεταξύ άλλων, οι παρακάτω: Σοφία Καρούτζου-μητέρα του ήρωα (Έλενα Μαυρίκη), Αγγελίνα Ζαχαριά-σύζυγος Νικηταρά (Βάσω Μαραβά), γιος Νικηταρά, Ιωάννης (Παναγιώτης Μπαστακός), κόρες Νικηταρά (Δήμητρα Μαρινάκη και Πελαγία Στιβακτάκη), Ιωάννης και Νικόλαος Σταματελόπουλος-αδέλφια Νικηταρά (Άγης Βεργινάδης και Κωνσταντίνος Κουντούρης), Παπαφλέσσας (Μιχάλης Αγγελόπουλος), Γεώργιος Καραϊσκάκης (Ανδρέας Βρυώνης), Γεώργιος Βασιλάκης ή «Σταυραετός της Σίτσοβας» (Παναγιώτης Μπατσικούρας-πρόεδρος του Συλλόγου Νεδουσαίων), Μητροπέτροβας (Ανδρέας Κουμουνδούρος), Οδυσσέας Ανδρούτσος (Νικήτας Βεργινάδης), Αναγνωσταράς (Αναστάσιος Παπαγιαννέας), Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης (Δημήτρης Μανιμάνης), Μούρτζινος Τρουπάκης (Μάρκος Ρούσσος), Ηλίας Χρυσοσπάθης της Φιλικής Εταιρείας (Κωνσταντίνος Χριστόπουλος), Νικηταράς σε παιδική ηλικία (Παναγιώτης Μπάλλας), Ζαχαρίας Μπαρμπιτσιώτης (Παναγιώτης Βαρελάς), Μάρκος Μπότσαρης (Παναγιώτης Μάλαμας), Στρατάρχης Μαιζών (Jose Ponce), Αντιστράτηγος Virgile Schneider (Γιώργος Καστρινός), Ιμπραήμ (Βασίλης Θεοδωρακάκης), Μουσταφά Γκέκας (Δημήτρης Φωτέας), Δημητράκης Λιανός (Σωτήρης Τσάκλας).

Το σενάριο-σκηνοθεσία είναι του παπα-Βασίλη Ν. Βεργινάδη, η φωτογραφία του Γιάννη Κάσση, με συνεργάτη τον Αντώνη Κρητικό. Μουσική: Ερμής Κοντούδης, Τεχνική επεξεργασία: Γιάννης Στραβόλαιμος και Γιάννης Μάστορης.


Ευχαριστίες-συμβολές
Αν και οι ευχαριστίες θα συνοδέψουν και επισήμως τους τίτλους της ταινίας, ο παπα-Βασίλης Βεργινάδης αναφέρεται στην ιδιαίτερη συμβολή του Τάκη Σούμπλη και των ακούραστων γυναικών, όπως οι Όλγα Χανδρινού, Ελένη Κουτουμάνου, Φωτεινή Σκαφιδά, Δήμητρα Φλέσσα, Ελένη Σούμπλη, Φωτούλα Αργάνη, Κατερίνα Μαστροπέτρου (ενδυματολογικές δημιουργίες και άλλες συμβολές) και Ηλέκτρα Χριστοπούλου (μακιγιάζ).
Επίσης, στον Ιππικό Όμιλο Καλαμάτας, τον Χορευτικό Σύλλογο «Λεύκιππος», στους Ελληνομνήμονες-Σπύρος Κατσίρας, στον Πολιτιστικό Παράδεισο, στη Νέα Σκηνή, στο Σύλλογο Φαραί Γιαννιτσανίκων, στους Φίλους της Παράδοσης, στο Lina Fame–παραδοσιακό τμήμα και τονίζει επανειλημμένως εμφατικά το ρόλο των όλων των προέδρων των Τοπικών Κοινοτήτων και των συλλόγων της περιοχής της Αλαγονίας και του Ταϋγέτου.
Δε θα μπορούσε να παραλείψει την Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας, τον σεβασμιώτατο μητροπολίτη Χρυσόστομο και τον πρωτοσύγγελλο Φίλιππο Χαμαργιά και, τέλος, το Δήμο Καλαμάτας, που αναμένεται να βοηθήσει στην ολοκλήρωση της ταινίας.

Της Χριστίνας Ελευθεράκη

tharrosnews.gr

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΕ ΑΣΠΙΔΑ ΑΝΘΡΩΠΟ-ΤΕΡΑΣ (ΜΕΡΟΣ 2ο)





 

Σάββατο 28 Μαρτίου 2026

Η ΑΣΔΙΘ τίμησε τον Ιωάννη Καποδίστρια με επετειακή ημερίδα στην Ξάνθη

Η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Θράκης στο πλαίσιο του εορτασμού της Εθνικής Εορτής της «25ης Μαρτίου 1821» διοργάνωσε παρουσία του Στρατηγού Διοικητού της Αντιστράτηγου Παναγιώτη Καβιδόπουλου, ημερίδα με θέμα τη ζωή και το έργο του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια, στο Αμφιθέατρο «ΘΡΑΚΗ», την Τρίτη 24 Μαρτίου 2026.


Στην εκδήλωση παρέστησαν ο Επίσκοπος Πολυστύλου κ. Σωφρόνιος, ο κ. Απόστολος Τσίμπλας ως εκπρόσωπος του Βουλευτή Ξάνθης κ. Σπυρίδωνα Τσιλιγγίρη, ο Αντιδήμαρχος Ξάνθης κ. Αθανάσιος Χατζηαντωνίου ως εκπρόσωπος του Δήμαρχου Ξάνθης, η Αντιπεριφερειάρχης Περιφερειακής Ενότητας Ξάνθης της Περιφέρειας ΑΜΘ κα Πολυξένη Μπρίκα, ο Υποδιευθυντής της Υπηρεσίας Πολιτικών Υποθέσεων Θράκης του ΥΠΕΞ κ. Γεώργιος Δρακόπουλος, ο Επίτιμος Υπαρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος ε.α. κ. Γεώργιος Κέλλης, ο Επίτιμος Διοικητής Δ΄ ΣΣ Αντιστράτηγος ε.α. κ. Δημήτριος Αικατερίνης, o Αστυνομικός Υποδιευθυντής κ. Χρήστος Μαστοροστέργιος ως εκπρόσωπος του Διευθυντή Αστυνομικής Δνσης Ξάνθης, ο Αντιπύραρχος κ. Τζανής Ανδριώτης ως εκπρόσωπος του Διοικητή Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ξάνθης, ο Πρόεδρος της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού (Παράρτημα Ξάνθης) Υποστράτηγος ε.α. κ. ΙωάννηςΚουτσαϊμάνης, ο κ. Φίλιππος Μανουσάρης ως εκπρόσωπος του Προέδρου Συνδέσμου Εφέδρων Αξκών Νομού Ξάνθης και ο Τοποτηρητής Μουφτής Ξάνθης κ. Ιμάμ Σουχέιπ.


Την ημερίδα επίσης παρακολούθησαν μαθητές και εκπαιδευτικός του Γυμνασίου Γενισέας «Ιωάννης Μαντουλίδης».



Την εκδήλωση συντόνισε ο Διευθυντής του Δημοτικού Ραδιοφώνου Ξάνθης, κος Τηλέμαχος Αρναούτογλου και περιλάμβανε:

α. Ομιλία από τον καθηγητή του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης (Δ.Π.Θ.) κ. Ιωάννη Μπακιρτζή, με θέμα «Οι χειρισμοί του Ιωάννη Καποδίστρια για τη συγκρότηση Τακτικού Στρατού στην Ελλάδα – Επιλογές και προτεραιότητες».


β. Ομιλία από τον Ταγματάρχη (ΔΒ) κ. Νικόλαο Αραβανή, μεταπτυχιακό φοιτητή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, με θέμα «Βίος Ιωάννη Καποδίστρια – Γεγονότα και ορόσημα».γ. Ομιλία από τον Ανθυπαστυνόμο κ. Δημήτριο Φεγγομύτη, υποψήφιο Διδάκτορα Ιστορίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, με θέμα «Η άσκηση εξωτερικής πολιτικής από τον Ι. Καποδίστρια – Αγώνας εν μέσω προκλήσεων».


ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΕ ΑΣΠΙΔΑ ΑΝΘΡΩΠΟ-ΤΕΡΑΣ (ΜΕΡΟΣ 1ο)




 

Πέμπτη 26 Μαρτίου 2026

Το δημογραφικό «αγκάθι» της Θράκης

Έως και 170.000 άτομα απαιτούνται για διατήρηση του πληθυσμού – Κλειδί η ανάπτυξη


Το δημογραφικό ζήτημα κυριάρχησε ως η μεγαλύτερη πρόκληση για το μέλλον της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης κατά τη διάρκεια του 4ου Φόρουμ, που διεξήχθη στις 19 και 20 Μαρτίου στην Αλεξανδρούπολη.

Οι συμμετέχοντες προειδοποίησαν για έναν επερχόμενο «δημογραφικό χειμώνα», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση και συντονισμένη δράση.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η τοποθέτηση του Κωνσταντίνου Ζαφείρη, Καθηγητή Δημογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ), ο οποίος παρουσίασε ανησυχητικά δεδομένα για τη δημογραφική συρρίκνωση της περιοχής:

Το πληθυσμιακό κενό: Σύμφωνα με τον κ. Ζαφείρη, εάν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα, η Θράκη θα χρειαστεί τη μετεγκατάσταση 150.000 έως 170.000 ανθρώπων μέσα στα επόμενα 30 χρόνια, μόνο και μόνο για να διατηρηθεί ο πληθυσμός στα σημερινά του επίπεδα.
Πέρα από τους αριθμούς: Ο καθηγητής διευκρίνισε ότι το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά ποσοτικό, αλλά εντοπίζεται κυρίως στη ραγδαία γήρανση των κατοίκων και στο συνεχιζόμενο κύμα μετανάστευσης των νέων.

Την Παρασκευή 20 Μαρτίου, ο Κωνσταντίνος Ζαφείρης παραχώρησε συνέντευξη στο Κεντρικό Δελτίο Ειδήσεων του ΘΡΑΚΗ ΝΕΤ. Εκεί, ανέλυσε εκ νέου τα δομικά προβλήματα του δημογραφικού που ταλανίζουν την περιοχή, ενώ κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις-λύσεις.


Παράλληλα, επεσήμανε το μέγεθος της δυσκολίας, τονίζοντας ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί χρόνο και στρατηγικό σχεδιασμό.

«Είμαστε σε μια τόσο δύσκολη κατάσταση, πολύ απλά επειδή δεν κάναμε τίποτα τόσα χρόνια. Και πρέπει τώρα να τρέξουμε. Το δημογραφικό είναι κεντρικό ζήτημα και πρέπει να αντιμετωπίζεται συνεχώς, είτε με μεσοπρόθεσμα μέτρα, είτε με μακροπρόθεσμα μέτρα.

Έχει μπει στην ατζέντα μας, ανησυχούμε για τη δημογραφική κατάσταση της Θράκης, ψάχνουμε όλοι τρόπους για να κρατήσουμε τον κόσμο εδώ, να μη φεύγει ο κόσμος.

Ένας τρόπος είναι οι δουλειές, ένας τρόπος είναι η επιχειρηματικότητα, η αναδιαμόρφωση, αν θέλετε, της αγροτικής λειτουργίας.

Υπάρχουν πάρα πολλές ιδέες. Γιατί σας λέω, δεν είναι μόνο να αυξήσουμε τον αριθμό των γεννήσεων. Να φέρουμε πίσω τους Θρακιώτες που έχουν φύγει. Το πρόβλημα είναι πολύ σημαντικό διότι ό,τι πρόγραμμα και να βγάλεις θα πρέπει να συνδυάζεται με την επαγγελματική αποκατάσταση των ανθρώπων, με το τι θα κάνουν», ανέφερε αρχικά ο κ. Ζαφείρης.Η ανάπτυξη της Θράκης θα παίξει σημαντικό ρόλο στο δημογραφικό

Όπως ακούστηκε αρκετές φορές και στο 4o Φόρουμ Αλεξανδρούπολης, η γενικότερη ανάπτυξη της περιοχής σε συνδυασμό με την αύξηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας θα φέρουν πληθυσμό στη Θράκη. Το ίδιο τόνισε και ο Κωνσταντίνος Ζαφείρης.

«Εάν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα, το δημογραφικό της Θράκης, θα πρέπει να το εντάξουμε στη συζήτηση για το αναπτυξιακό της Θράκης. Η Θράκη είναι μια περιοχή που είναι φτωχότερες της Ευρώπης. Είναι πρόβλημα αυτό, αλλά ταυτόχρονα δείχνει ότι αν μπορέσουμε και συνεργαστούμε όλοι, οι τοπικοί φορείς, η επιστημονική κοινότητα, η κοινωνία των πολιτών, μπορούμε να φέρουμε μια ανάπτυξη για να βοηθήσουμε την περιοχή. Όχι μόνο για το δημογραφικό, αλλά και για την οικονομική της και την κοινωνική της ανάπτυξη. Βλέπετε ότι το πρόβλημα είναι πολύ, πολύ, πολύπλοκο ώστε να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα ή με μέτρα επιδοματικού χαρακτήρα», επεσήμανε χαρακτηριστικά ο κ. Ζαφείρης.ΑΜ-Θ: Επενδύσεις στην καινοτομία, την εξωστρέφεια και στις διεθνείς σχέσεις

Στην πολυπλοκότητα του ζητήματος του δημογραφικού στάθηκε ο κ. Ζαφείρης, προτείνοντας ταυτόχρονα κάποιες λύσεις για την εξωστρέφεια της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Γεγονός, όπου αποδεικνύει ότι για να λυθεί το δημογραφικό θα πρέπει πρώτα να εστιάσουμε στην κοινωνική ανάπτυξη.

Ειδικότερα, ο κ. Ζαφείρης σημείωσε: «Η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη πρέπει να επενδύσει στην καινοτομία, πρέπει να επενδύσει στην εξωστρέφεια, πρέπει να επενδύσει στις διεθνείς σχέσεις, πρέπει να επενδύσει σε μεγάλες αγορές. Διότι, να σας πω κάτι; Αν δεν ζεις σε έναν τόπο που να έρχονται χρήματα, δεν έχεις ούτε κοινωνική ανάπτυξη, δεν έχεις ούτε μέλλον. Θέλω να αναφέρω, ότι οι αποφάσεις για το μέλλον ενός πληθυσμού δεν παίρνονται πίσω από κλειστές πόρτες στην Αθήνα. Οι αποφάσεις για το μέλλον ενός πληθυσμού παίρνονται μέσα στον πληθυσμό, από τους ανθρώπους που ζουν στον πληθυσμό, που ξέρουν τα προβλήματα. Παίρνονται από την τοπική αυτοδιοίκηση, από την κοινωνία των πολιτών, από τους επιστήμονες, από όσους θέλουν να συμβάλουν».

Συνοπτικά, το μέλλον της Θράκης δεν εξαρτάται από αποσπασματικά επιδόματα, αλλά από μια ολιστική αναπτυξιακή στρατηγική που θα γεννιέται μέσα στον ίδιο τον τόπο.

Η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και η επένδυση στην καινοτομία αποτελούν τη μόνη ρεαλιστική απάντηση στον «δημογραφικό χειμώνα», ώστε η περιοχή να γίνει ξανά θελκτική για τους νέους και τις οικογένειες τους.

Aλέξανδρος Κεσανλής

Δευτέρα 23 Μαρτίου 2026

Ὁ ρόλος τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν Μονῶν στὴν Ἐπανάσταση τοῦ 1821




Γράφει ἡ Μαρία Σκλείδα,
Ἀρχαιολόγος, ΜΑ Θεολογίας, ὑπ. Δρ Θεολογικῆς Σχολῆς Ἀθηνῶν

Τὸ ἔτος 2021 ποὺ διανύσαμε, συμπληρώθηκαν διακόσια χρόνια ἀπὸ τὴν ἔναρξη τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπανάστασης. Πρόκειται γιὰ τὸν ἑορτασμὸ ἑνὸς ἀπὸ τὰ πιὸ σημαντικὰ γεγονότα τῆς νεοελληνικῆς ἱστορίας, καθὼς συνδέεται μὲ τὴν ἵδρυση τοῦ νέου ἑλληνικοῦ κράτους.
Ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπανάσταση τοῦ 1821 ἦταν ἡ ἔνοπλη ἐξέγερση τὴν ὁποία διεξήγαγαν οἱ σκλαβωμένοι Ἕλληνες κατὰ τοῦ ὀθωμανικοῦ ζυγοῦ, μὲ σκοπὸ τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ τὴν τυραννία τῶν Ὀθωμανῶν καὶ τὴ δημιουργία ἐλεύθερου, ἀνεξάρτητου κράτους. Πρόκειται γιὰ ἕνα γεγονὸς ὕψιστης σημασίας γιὰ τὴν πορεία τῆς νεώτερης Ἑλλάδας, καθώς, μετὰ ἀπὸ μακροχρόνιους ἀγῶνες δέκα ἐτῶν, οἱ Ἕλληνες κατόρθωσαν νὰ ἀποκτήσουν ἕνα ἀνεξάρτητο κράτος μὲ διεθνή ἀναγνώριση.
Ὁ στόχος τῶν Ἑλλήνων γιὰ τὴν ἵδρυση ἐλεύθερου κράτους ἔλαβε... τὴ σχετικὴ στήριξη ἀπὸ τὶς ξένες δυνάμεις, ἀλλὰ καὶ ὁ Τύπος τῆς ἐποχῆς δὲν ἔμεινε ἀδιάφορος, καθὼς μὲ ποικίλους τρόπους προωθοῦσε τὸ ἑλληνικὸ ζήτημα. Ἔπειτα, οἱ κοινωνικοὶ φορεῖς τοῦ ἔθνους τῶν Ἑλλήνων, ὅπως εἶναι ἡ Ἐκκλησία, οἱ ἔμποροι, ἡ Φιλικὴ Ἑταιρεία, οἱ στρατιωτικοί, οἱ πλοιοκτῆτες ὑποστήριξαν μὲ κάθε τρόπο καὶ μέσο τὸν ἀγῶνα καὶ τὴν προσπάθεια αὐτή, ἄλλος σὲ μικρότερο καὶ ἄλλος σὲ μεγαλύτερο βαθμό.


Ὅσον ἀφορᾶ, γενικότερα, τὴ συμβολὴ τῆς ἐκκλησίας, καὶ εἰδικότερα τοῦ κλήρου, στὸν ἀγῶνα τῶν Ἑλλήνων κατὰ τοῦ ὀθωμανικοῦ ζυγοῦ, αὐτὴ ἦταν πολὺ σημαντική, καθὼς ὑπῆρξε ἐμπλοκὴ τοῦ ἀνώτερου καὶ κατώτερου κλήρου. Σχετικὰ μὲ αὐτό, εἶναι γνωστὸ ὅτι πολλοὶ ἱερεῖς-ἀρχιερεῖς ἀγωνίστηκαν, θυσιάστηκαν καὶ ἔδωσαν τὴ ζωή τους στὴν προσπάθειά τους νὰ συμβάλλουν στὴν ἀπελευθέρωση τῆς πατρίδας τους, ὅπως εἶναι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Διονύσιος, ὁ Ἐπίσκοπος Σαλώνων Ἠσαΐας, ὁ Γερμανός, Ἐπίσκοπος Παλαιῶν Πατρῶν, ὁ Ναυπλίας καὶ Ἄργους Γρηγόριος Καλαμαρᾶς, ὁ Ἀδριανουπόλεως Δωρόθεος, ὁ Μητροπολίτης Κρήτης Γεράσιμος Παρδάλης, ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’. Ταυτόχρονα, ὁ κατώτερος κλῆρος, οἱ ἁπλοῖ ἱερεῖς διαδραμάτιζαν καθοριστικὸ ρόλο στὴ ζωὴ τῶν κοινοτήτων τῶν Ἑλλήνων, καθὼς προσπαθοῦσαν νὰ ἀσκοῦν τὸ ἱερατικὸ καὶ φιλανθρωπικό τους ἔργο καὶ νὰ συμβάλλουν στὸ δύσκολο ἀγῶνα τῆς καθημερινῆς ζωῆς τῶν συμπατριωτῶν τους.

Ἔπειτα, τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο ἀποτελοῦσε ἕνα ἐκκλησιαστικὸ ὀργανισμὸ ποὺ ἔλαβε προνόμια ἀπὸ τὸ ὀθωμανικὸ κράτος. Συγκεκριμένα, ὁ Πατριάρχης ἦταν θρησκευτικὸς ἡγέτης τῶν ροὺμ μιλέτ, τῆς κοινότητας δηλαδὴ ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας.

Στὴ συνέχεια, τὸ ἔργο τῶν μονῶν στὸν ἑλληνικὸ χῶρο, καθόλη τὴ διάρκεια τῆς ὀθωμανικῆς κατοχῆς, δὲν ἀφορᾶ μόνο στὴν ἐνίσχυση τῆς πίστης καὶ στὴ διατήρηση τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, ἀλλὰ ταυτόχρονα οἱ μονὲς συνέδραμαν καθοριστικά, τόσο στὴν προετοιμασία, ὅσο καὶ στὴν ἐνίσχυση καὶ διατήρηση τοῦ ἀγῶνα. Εἰδικότερα, ἡ προσφορά τους ἦταν μεγάλη σὲ ἀνθρώπινο δυναμικό, καθὼς πολλοὶ καλόγεροι ὁπλίστηκαν καὶ συμμετεῖχαν ἔμπρακτα στὶς ἐξεγέρσεις τοῦ ἀγῶνα. Πιὸ συγκεκριμένα, ἱερὲς μονὲς ἔγιναν ὁρμητήρια γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τοῦ Ἔθνους, ἑστίες περίθαλψης τραυματιῶν, προσφύγων καὶ γυναικόπαιδων, ἀποθῆκες πολεμοφοδίων καὶ προμηθειῶν, κέντρα συγκέντρωσης ἐρανικῶν χρημάτων γιὰ τὴν κάλυψη τῶν ἀναγκῶν τοῦ ἀγῶνα, ἐνῷ ἐπιπλέον, ἐκκλησίες καὶ μονὲς παρεῖχαν χρηματικὰ ποσά, ἀλλὰ καὶ χρυσὸ καὶ ἀργυρᾶ σκεύη πρὸς ἐκποίηση.


Χαρακτηριστικὲς περιπτώσεις τέτοιων μονῶν ἀποτελοῦν οἱ Μονὲς Γρηγορίου καὶ Ἰβήρων τοῦ Ἁγίου Ὅρους, ἡ Ἱερὰ μονὴ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου Σκιάθου, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Ζωοδόχος Πηγὴ Πόρου, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Μαλεβής, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Μεγάλου Σπηλαίου, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Ὁσίου Δαυὶδ στὴν Εὔβοια, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Αἰγιαλείας, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Ταξιαρχῶν Αἰγίου, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Φανερωμένης Σαλαμίνας, ἡ Ἱερὰ Μονὴ Φιλοσόφου κ.λ.π.


Σύμφωνα μὲ τὰ παραπάνω, ἀντιλαμβάνεται κανεὶς ὅτι οἱ μονὲς ἀναδείχτηκαν σὲ ἐκπαιδευτικοὺς φορεῖς ἀλλὰ καὶ σὲ τόπους μαρτυρικῆς, ἀδιάκοπης ἀντίστασης καὶ ἔνοπλης ἐξέγερσης κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, ἀπὸ ὅπου ἀναδείχτηκαν φωτεινὰ παραδείγματα αὐτοθυσίας καὶ μεγάλες ἡρωικὲς μορφὲς τοῦ ἀγῶνα. Ἔπειτα, ἐπίσημες πηγὲς ἀναφέρουν πολλῶν εἰδῶν διώξεις ποὺ ὑπέστησαν οἱ ἱερεῖς-ἀρχιερεῖς, ὅπως εἶναι βασανιστήρια, φυλακίσεις, ἐκτελέσεις, θάνατοι σὲ τόπους μαχῶν, ἀλλὰ καὶ παντὸς εἴδους ταπεινώσεις καὶ ἐξευτελισμούς.

Ἡ πιὸ σημαντική, ὡστόσο, συμβολὴ τῆς ἐκκλησίας καὶ τῶν μοναχῶν στὸν ἀγῶνα γιὰ τὴν ἀποτίναξη τοῦ τουρκικοῦ ζυγοῦ, κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ἐθνικοαπελευθερωτικοῦ ἀγῶνα τοῦ 1821, ἦταν ἡ προσπάθεια ἀπαλλαγῆς καὶ ἀπελευθέρωσης ἀπὸ κάθε εἴδους ἐσωτερικὴ ἐπιβολὴ καὶ δουλικὸ πνεῦμα, ἀλλὰ καὶ ἡ διατήρηση τοῦ ὀρθόδοξου φρονήματος τῶν Ἑλλήνων.


Καταλήγοντας, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὰ παραπάνω, ὁ ἀγῶνας γιὰ τὴν ἀνεξαρτησία τῶν Ἑλλήνων ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς λαμπρότερες στιγμὲς τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας. Κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ἀγῶνα αὐτοῦ κληρικοὶ καὶ μοναχοὶ διαδραμάτισαν καθοριστικὸ ρόλο στὴν ἐξέγερση τοῦ ὑπόδουλου Γένους, ἀπὸ κοινοῦ μὲ ὅλους τοὺς ἀγωνιστὲς τοῦ 1821, οἱ ὁποῖοι θυσίασαν τὶς ζωὲς καὶ τὶς περιουσίες τους, προκειμένου ἐμεῖς νὰ μποροῦμε νὰ ἀπολαύσουμε τὰ ὀφέλη τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς εὐημερίας. Μὲ ἀφορμή, λοιπόν, τὸν ἑορτασμὸ τῆς ἐπετείου τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπανάστασης καὶ τῆς συνακόλουθης ἀπελευθέρωσης ἀπὸ τὸν τουρκικὸ ζυγό, μᾶς δίνεται μιὰ καλὴ ἀφορμὴ καὶ εὐκαιρία, νὰ σταθοῦμε μὲ σεβασμό, αὐτοσυνειδησία καὶ ὑπερηφάνεια ἀπέναντι σὲ αὐτὸ τὸ μεγάλο γεγονός, καὶ νὰ δώσουμε τὴν ὑπόσχεση στὸν ἑαυτό μας, ὅτι σὲ περίπτωση ποὺ παραστεῖ ὁποιαδήποτε ἐθνικὴ ἀνάγκη, ποὺ θὰ διακυβεύονται ἡ ἐλευθερία τοῦ ἔθνους μας καὶ ἡ ἐδαφικὴ ἀκεραιότητα τῆς πατρίδας μας, θὰ ἐπιδείξουμε τὸ ἴδιο ἀγωνιστικὸ πνεῦμα, σθένος καὶ ἡρωικὸ φρόνημα.
pemptousia