Στις 12 Ιουλίου 1913 – Τα γεγονότα μετά από αυτήν
του Βασίλειου Ναζλή
Α’ Μέρος
Α’ Μέρος
– Μετά την συνθήκη του Λονδίνου της 17/30ης Μαϊου 1913, κατά τον Β’ Βαλκανικό πόλεμο, επιδιώχθηκε η ειρήνη στα Βαλκάνια, όμως υπήρχαν πολλά ζητήματα και διεκδικήσεις από τα κράτη.
– Η Βουλγαρία, στις πάγιες εδαφικές της διεκδικήσεις, αρνήθηκε να δεχτεί την πραγματικότητα, που διαμορφώθηκε στα πολεμικά πεδία και έτσι προετοιμάστηκε για στρατιωτική επέμβαση και διεκδίκηση εδαφών, με αποτέλεσμα να εμπλακεί, ως ήταν φυσικό σε πόλεμο.
– Επιτέθηκε στις ελληνικές και σερβικές δυνάμεις, διεκδικώντας να καταλάβει τις περιοχές της Νιγρίτας και του Παγγαίου, αλλά και αυτές της ευρείας περιοχής της Γευγελής, που ανήκε στους Σέρβους.
– Η Ελλάδα και Σερβία ,την 19 Μαϊου/1 Ιουνίου είχαν υπογράψει συνθήκη ειρήνης, φιλίας και αμοιβαίας συνεργασίας και άμυνας με κοινά σύνορα, με αποτέλεσμα, την εκ των πραγμάτων στρατιωτική εμπλοκή.
– Την 12 Ιουλίου 1913, στα στενά της Κρέσνας, διεξήχθη σφοδρή μάχη, που σταδιακά έφερε την νίκη στα ενιαία συμμαχικά στρατεύματα Ελλάδας Σερβίας.
* – Την 12 Ιουλίου 1913, στο Δεδεάγατς-ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ, αποβιβάστηκαν αγήματα του ελληνικού στόλου, απ’ όπου πριν λίγες μέρες αποχώρησαν οι Βούλγαροι.
– Σε λίγες μέρες, την 28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1913, ο Β’ Βαλκανικός πόλεμος έληξε και ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΔΥΤΙΚΗ ΘΡΑΚΗ ΔΕΝ ΠΕΡΑΣΕ ΣΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.
** Τα γεγονότα αυτά θα σας μεταφέρω εδώ, όπως καταγράφηκαν στην εφημερίδα ΣΚΡΙΠ.
1.-* Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΣΤΟΛΟΥ ΜΑΣ.
“Περί την 03.00, δόθηκε από το Επιτελείο το παρακάτω επίσημο ανακοινωθέν.
– Χθές 12 Ιουλίου, ημέρα Παρασκευή, το πρωί, το Δεδέαγατς καταλήφθηκε από τον Ελληνικό Στόλο με ναυτικά αγήματα.
Πριν από την κατάληψη, οι πρόξενοι των ξένων Δυνάμεων στο Δεδέαγατς, είδαν να παραπλέει στην θάλασσα, το ελληνικό ανιχνευτικό “ΙΕΡΑΞ” και ρώτησαν τον κυβερνήτη του, αν ο ελληνικός στόλος προτίθεται να καταλάβει την πόλη.
– Ο ναύαρχος ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ, στον οποίο διαβιβάστηκε η ερώτηση από τον κυβερνήτη, απάντησε καταφατικά.Αυτός εκπλήρωσε τις εντολές που του δόθηκαν και προέβη στην κατάληψη.
– Η διαταγή για κατάληψη του Δεδέαγατς δόθηκε για λόγους στρατηγικούς και για την προστασία του ελληνικού πληθυσμού της Δυτικής Θράκης, γιατί ο βουλγάρικος στρατός προέβη σε βιαιοπραγίες, κατέστρεψε με φωτιά μέρος της πόλης και απήγαγε εκατοντάδες Ελλήνων προκρίτων της, ως και από Μάκρη και Ξάνθη.
– Εσφαξε πολλούς και ακόμη είναι άγνωστος ο ακριβής αριθμός τους και εγκατέλειψε ολόκληρη την περιφέρεια στην αναρχία και στην διάθεση των κομιτατζήδων.
– Εκτός αυτού, η κατάληψη του Δεδέαγατς, επιβαλλόταν και λόγω της επικίνδυνης προέλασης στην Θράκη του τουρκικού στρατού”.
ΣΚΡΙΠ 17-7-1913.
2.- * Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ ΠΩΣ ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΕ Ο “ΙΕΡΑΞ”. ΑΓΝΩΣΤΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑ ΟΡΓΙΑ.
ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ.
– Πέρασαν πενήντα ώρες από την φυγή των απαίσιων Βουλγάρων και ακόμη δεν μπορούμε να συνέλθουμε από τον τρόμο και την συντριβή.
– Τέτοια ήταν η ψυχολογική κατάσταση των κατοίκων του Δεδέαγατς, ώστε μετά την φυγή των Βουλγάρων και την εμφάνιση του πρώτου πλοίου του στόλου μας, που αγνόησε την ζώνη των τορπιλών στην θάλασσα., που δεν μπορούσαν να εκδηλώσουν την χαρά τους.
– Οταν εμφανίστηκε μπροστά στο λιμάνι ο “ΙΕΡΑΞ”, καμμιά φωνή δεν είχε την δύναμη να ζητωκραυγάσει και να εκδηλώσει τον ενδόμυχο ελληνισμό του ελληνικού Δεδέαγατς.
– Την 03.00 της 11ης Ιουλίου 1200 Βούλγαροι στρατιώτες, κυρίως οι γεροντότεροι, οπλισμένοι με παλιά όπλα, από εκείνα που προμήθευσαν οι Ρώσοι τους βουλγάρικους πληθυσμούς, κατά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1878, αποχωρούσαν. Οι αξιωματικοί με τους στρατιώτες και με τις αποσκευές τους, μετέφεραν τα πυρομαχικά και τα πυροβόλα τους και αναρίθμητα οικιακά σκεύη, που έκλεψαν και ερήμωσαν τα σπίτια και τα καταστήματα.
– Επιβιβάστηκαν σε αμαξοστοιχία και αναχώρησαν για Γκιουμουλτζίνα-ΚΟΜΟΤΗΝΗ και από εκεί μέσω μονοπατιών της Ροδόπης, θα μπούν στο βουλγάρικο έδαφος.
Μόνο από τον σταθμό αυτό μπορούσαν να φύγουν, γιατί αν πήγαιναν προς Δυσμάς ή Ανατολάς, θα τους συλλάμβανε είτε ο ελληνικός στρατός, είτε ο τουρκικός.
– Πριν εγκαταλείψουν το πολύπαθο Δεδέαγατς, έβαλαν φωτιά στις αποθήκες της παραλίας που ήταν όλες ιδιωτικές, ως και σε σωρούς εμπορευμάτων και τροφίμων, που ανήκαν επίσης σε ιδιώτες.
– Λόγω της πυρκαγιάς αυτής και του ισχυρού ανέμου, πήρε μεγάλες διαστάσεις και απείλησε ολόκληρη την πόλη.
– Εφτά μεγάλες και γεμάτες αποθήκες, με εμπορεύματα και τροφές ακόμη καίγονται. Το θέαμα είναι απελπιστικό.Θεριστικές μηχανές, άροτρα, άλευρα, έπιπλα, ανακατεμένα καίγονται και ο καπνός από την φωτιά, καλύπτει όλη την πόλη.
– Την παραμονή της εκκένωσης, τα βλέμματα στρεφόταν προς το ελληνικό ανιχνευτικό του στόλου μας, που με εμπόδια για πολλές μέρες , περιπολούσε σε απόσταση 5 μιλίων από το Δεδέαγατς μέχρι την Μάκρη, περιμένοντας την στιγμή για να στρέψει προς βοήθεια μας.
– Επί ένα μήνα, είμασταν εντελώς αποκλεισμένοι και έγκλειστοι στα σπίτια μας, με διαταγή των Βουλγάρων.Στερηθήκαμε και τον Δεσπότη μας, που είχαν φυλακίσει, βγαίναμε από τα σπίτια μας, όσες φορές με την συνοδεία βουλγάρων στρατιωτών, μας οδηγούσαν στον περίβολο της Μητρόπολης, ως πρόβατα επί σφαγής, κλεισμένοι εκεί, για να υποστούμε τις ληστρικές τους επιθέσεις.
– Όσοι πλήρωναν αφήνονταν προσωρινά ελεύθεροι και οι άλλοι φυλακιζόταν, έτσι, λίγες μέρες πριν την εκκένωση, μάζεψαν από τους φτωχούς κατοίκους περίπου 1.000 λίρες.
– Το χειρότερο όλων είναι ότι οι μέχρι χθες εκθειαζόμενοι και θαυμαζόμενοι από την Ευρώπη, για τον πολιτισμό τους, Βούλγαροι στρατιώτες, ακολουθώντας το παράδειγμα των αξιωματικών τους, προέβησαν σε βιασμούς κοριτσιών, ιδίως μουσουλμανίδων από εφτά χρονών και πάνω.
Όλα αυτά τα γνωρίζουν με λεπτομέρειες ο Πρόξενοι, που όπως πληροφορηθήκαμε, τα ανέφεραν στους αξιωματικούς του στόλου.
– Απο το Δεδέαγατς, απήγαγαν 240 πρόκριτους Ελληνες και από την Μάκρη 90. Μεταξύ των άλλων έσφαξαν τον ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Θ. και ΑΝΤΩΝΙΟΥ Απόστ. 70 χρονών, αφού προηγουμένως είδε τα φρικιώδη όργια σε βάρος των μελών της οικογένειάς του.
– Όλα τα πλοιάρια πριν καιρό τα έβαλαν στην είσοδο του λιμανιού και την απέκλεισαν και όσα ήταν στην ακτή άλλα τα τρύπησαν και άλλα τα έκαψαν.
Αποφασιστικοί λεμβούχοι, αναγκάστηκαν με τα χέρια να μεταφέρουν πάνω τα βυθισμένα πλοιάρια στο λιμενίσκο, κάποια βάρκα και να συναντήσουν το ανιχνευτικό του στόλου και ενημέρωσαν για τα συμβαίνοντα.
– Αυτό ήταν ο “ΙΕΡΑΞ” με κυβερνήτη τον αντιπλοίαρχο ΚΡΙΕΖΗ Αλέξανδρο, που αψήφησε τον κίνδυνο από τις τορπίλες κα κατέπλευσε στην πόλη.
– Αποβιβάστηκε αμέσως, για να συνεννοηθεί με τους Πρόξενους και τον Μητροπολίτη, για την δημιουργία πολιτοφυλακής, για την κατάσβεση της φωτιάς και των μέτρων που θα έπρεπε να ληφτούν για την ασφάλεια της πόλης.
– Ο Μητροπολίτης και οι Πρόξενοι Γαλλίας, Αγγλίας, Αυστρίας και Ιταλίας, είναι άξιοι ευγνωμοσύνης, για την προστασία που παρείχαν στους κατοίκους αδιάκριτα σε όλους, φυλής και θρησκεύματος, κατά το διάστημα της βαρβαρικής αλήστου μνήμης επιδρομής.
Ιδίως ο Πρόξενος της Γαλλίας και Ελλάδας ΤΑΚΕΛΑ, παρείχε μεγάλες υπηρεσίες στους μουσουλμάνους και τους Ελληνες.
– Την 15.00, εξήλθε από το “ΙΕΡΑΞ” ο ύπαρχος, υποπλοίαρχος ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. και συνεννοήθηκε με τον Μητροπολίτη και τους Πρόξενους, για την λήψη συμπληρωματικών μέτρων ασφαλείας, μέχρι την άφιξη του υπόλοιπου στόλου.
– Την 18.00, κατέπλευσαν τα θωρηκτά “ΣΠΕΤΣΕΣ” και “ΥΔΡΑ”, τα αντιτορπιλικά “ΑΣΠΙΣ” και “ΘΥΕΛΛΑ” και μετά από μια ώρα ο “ΑΒΕΡΩΦ”.
Όλα τα πλοία ακολούθησαν την ακτή της Αίνου, σύμφωνα με τις υποδείξεις του κυβερνήτη του “ΙΕΡΑΞ”.
– Την επομένη 12η Ιουλίου πρωί, έγινε η κατάληψη της πόλης από αγήματα του στόλου, αφού την προηγούμενη νύχτα το αντιτορπιλικό “ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ”, κανονιοβόλησε μικρό τμήμα βουλγάρικου ιππικού, που λεηλατούσε παραλιακά χωριά.
– Περισσότερο όλων υπέφεραν οι Τούρκοι, που δεν μπορούν να ξεχάσουν τους 400 αθώους μουσουλμάνους, που οι κομιτατζήδες με αρχηγό τον ΤΣΕΡΝΟΠΕΕΦ, σκότωσαν με λόγχες στους δρόμους όταν κατέλαβαν το Δεδέαγατς τον Νοέμβριο του 1912.
– Το φρικώδες όραμα της βαρβαρικής επιδρομής άρχισε να διαλύεται.
– Η ΚΥΑΝΟΛΕΥΚΗ ΚΥΜΑΤΙΖΕΙ ΠΕΡΗΦΑΝΑ ΣΤΟΥΣ ΙΣΤΟΥΣ ΤΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΚΑΙ ΒΑΛΣΑΜΩΝΕΙ ΤΙΣ ΠΛΗΓΕΣ ΜΑΣ.* ΣΚΡΙΠ 13-7-1913.
3. * ΨΗΦΙΣΜΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΟΥ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ.
“Την Δευτέρα 29 Ιουλίου 1913, στο Δεδέαγατς πραγματοποιήθηκε πάνδημο συλλαλητήριο, όπου μίλησαν ο ΜΑΝΕΣΙΔΗΣ Δημήτριος και ο ΕΜΙΝ Μπέης.
– Ο λαός δια βοής ενέκρινε ψήφισμα διαμαρτυρίας εναντίον των βουλγαρικών θηριωδιών και με δάκρυα στα μάτια ικέτευε τον βασιλιά ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ να μην παραδώσει το Δεδέαγατς στους σφαγείς και ατιμωτές Βουλγάρους.
Με αυτό ευγνωμονούσαν τις Ελληνικές αρχές. Το ψήφισμα επιδόθηκε στους Πρόξενους.* ΣΚΡΙΠ 31-7-1913.
4.-* ΑΦΙΞΕΙΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΡΑΚΗ (…στον Πειραιά)
-Με τα πλοία “ΕΛΕΝΗ” του Πανταλέοντος και το “ΠΕΛΟΠΟΞ” της Κυκλαδικής, την 31η Ιουλίου 1913, που απέπλευσαν στον Πειραιά, ήρθαν πολλοί πρόσφυγες από Ξάνθη και Δεδέαγατς, που αφηγούνται ότι γενική και μεγάλη είναι η κάθοδος των Ελλήνων και πολλών μουσουλμάνων κατοίκων στην παραλία, για να αποφύγουν εκ νέου την υποδούλωση στον βουλγάρικο ζυγό, σύμφωνα με την συνθήκη του Βουκουρεστίου.
– Οι συγκεντρωμένοι στην παραλία πρόσφυγες ζητούν την οικογενειακή τους μετανάστευση.* ΣΚΡΙΠ 1-8-1913.
5.- * ΟΙ ΑΠΑΧΘΕΝΤΕΣ ΥΠΟ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ.
Όπως τηλεγραφούν από το Παρίσι, με ενέργειες της Γαλλικής κυβέρνησης, ως προστάτιδας των Ελλήνων υπηκόων στην Βουλγαρία, εξακριβώθηκε ότι κρατούνται από των αποχωρούντων Βουλγάρων ως όμηροι ομογενείς, 29 από Καβάλα μεταξύ των οποίων και ο Επίσκοπος στο Βάϊκούμ, 39 από Ξάνθη στο Σλίβεν και 266 από Μάκρη και Δεδέαγατς και των περιχώρων στην Στάρα Ζαγόρα.* ΣΚΡΙΠ 3-8-1913.
6.- * Η ΠΡΟΕΛΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΟΥ ΔΕΔΕΑΓΑΤΣ.
Κωνσταντινούπολη 6 Αυγούστου.
– Ρωτήθηκε ο Μέγας Βεζύρης για την βουλγάρικη διαμαρτυρία-νότα, επιβεβαίωσε την κατάληψη του Διδυμοτείχου και Σουφλίου, για λόγους στρατηγικούς.
– Η εφημερίδα “ΤΑΝΙΝ”, γράφει ότι οι Ελληνες κάτοικοι του Δεδέαγατς, ζήτησαν από τον Ελληνα διοικητή να μη εκκενώσει την πόλη. Τους είπε ότι όφειλε να την εκκενώσει, αλλά ζήτησε από τον Τούρκο διοικητή του Διδυμοτείχου, να προστατεύσει τους Ελληνες και Μουσουλμάνους του Δεδέαγατς και των περιχώρων και τον ειδοποίησε για την αναχώρησή του.
– Η εφημερίδα συμβούλευσε την Τουρκία να διαπραγματευτεί με την Βουλγαρία..* ΣΚΡΙΠ 7-8-1913.
Βασίλειος Ναζλής
Υποστράτηγος ΕΛ.ΑΣ ε.α.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου